Phát biểu cảm nghĩ về Những câu hát về tình cảm gia đình – Văn Mẫu lớp 7

Tình cảm gia đình là tình cảm thiêng liêng, giữa những người máu mủ, ruột rà. Trước hết, nó chính là tình cảm của những người trong gia đình dành cho nhau đó là: tình mẫu tử, tình phụ tử, tình anh em. Vì thế, có rất nhiều câu hát về tình cảm gia đình hay được lưu truyền.

Gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu và tình yêu không bao giờ kết thúc. Đó là món quà tuyệt vời nhất của tạo hóa, là điểm tựa vững chắc nhất và là bến đỗ bình yên nhất đối với mỗi con người. Chẳng vậy mà trong dân gian có câu hát:

Công cha như núi ngất trời,

Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.

Núi cao biển rộng mênh mông.

Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!

Những lời này xuất hiện trong bài hát ru của các bà, các mẹ mỗi buổi trưa hè hay đêm đông giá rét. Mẹ luôn mong có có giấc ngủ ngon, yên bình. Âm điệu của câu hát giống như lời tâm tình thiết tha, sâu lắng. Bài hát ru cất lên là mọi người cảm nhận được mối quan hệ giữa người nghe và người hát rất gần gũi, ấm áp, thiêng liêng đến thế.

Trong văn chương phương Đông, vai trò của người cha thường được ví với trời, với núi. Người mẹ sánh với đất hoặc với biển trong các cặp biểu tượng truyền thống (cha – trời, mẹ – đất, cha – núi, mẹ – biển). Những hình ảnh ước lệ đẹp đẽ ấy lại được miêu tả bổ sung bằng những định ngữ chỉ mức độ. Chẳng hạn: núi ngất trời – núi cao, biển rộng mênh mông. Chỉ có những hình ảnh lớn lao, kì vĩ ấy mới diễn tả nổi công ơn của cha mẹ.

Chúng ta vẫn nói đến: Núi ngất trời, biển rộng mênh mông không thể nào đo được giống như công cha nghĩa mẹ đối với các con kể sao cho xiết. Công cha sánh đôi với nghĩa mẹ cũng là cách nói đối xứng truyền thống trong ca dao – dân ca. Nghệ thuật so sánh thật tài tình. Chỉ là lời giáo huấn khô khan về chữ hiếu nhưng đã biến thành lời ru ngọt ngào, êm ái. Khái niệm trừu tượng về công cha, nghĩa mẹ cũng trở nên cụ thể, sinh động và thấm thía hơn.

Hay, trong ca dao, dân ca, không gian ngõ sau và bến sông thường gắn liền với tâm trạng của những người phụ nữ có cảnh ngộ như vậy:

Chiều chiều ra đứng ngõ sau.

Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.

Hai câu ca này nói về tâm trạng buồn nhớ da diết, xót xa của người con gái lấy chồng xa xứ. Cô phải thui thủi một mình nơi đất khách quê người. Cảnh chiều buông xuống lại càng gợi buồn, gợi nhớ. Bởi vì, đây là thời điểm của sự đoàn tụ, chim bay về tổ, con người trở về sau một ngày làm việc mệt nhọc. Hình ảnh ngõ sau là nơi vắng lặng. Càng về chiều tối càng heo hút. Không gian đó gợi cho người đọc về cảnh ngộ cô đơn và thân phận đau khổ của người phụ nữ dưới chế độ phong kiến gia trưởng. Sự tủi hờn bị dồn nén, chất chứa trong lòng mà họ không biết chia sẻ cùng ai.

Người con gái đã lấy chồng xa quê nhớ về cha mẹ, nhớ quê … và băn khoăn day dứt vì chẳng thể trọn đạo làm con là đỡ đần cha mẹ già yếu lúc ốm đau, cơ nhỡ. Bên cạnh đó, câu hát còn là cả nỗi nhớ về một thời con gái đã qua cùng nỗi ngậm ngùi thân gái dặm trường, phải chia tay cha mẹ, anh em, khăn gói theo chồng.

Ngoài ra, trong những câu hát về tình cảm gia đình còn có những lời dành cho anh chị em ruột thịt. Chẳng hạn như:

Anh em nào phải người xa,

Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.

Quan hệ anh em khác biệt rõ ràng với quan hệ láng giềng, xã hội. Hai tiếng “người xa” là người xưa dùng phép đối chiếu. Ban đầu cứ mang âm điệu bình thản như vô cảm, nhưng chỉ cần đọc câu thứ hai đã rõ ràng, rành mạch về mối quan hệ: “Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân”. Câu ca nghe vừa như thân mật, tha thiết vừa thiêng liêng, trang trọng. Những hình ảnh “bác” (cha), “mẹ”, “một nhà” kết hợp các từ “cùng” đã nhấn mạnh quan hệ anh em, thân thương, ruột thịt. Lời ca nhẹ nhàng, tự nhiên, ý nghĩa, nội dung sâu sắc mà khơi gợi biết bao tình cảm mặn nồng, tha thiết.

Tiếp đến là lời răn dặn:

Yêu nhau như thể tay chân,

Anh em hoà thuận, hai thân vui vầy.

Tình anh em, yêu thương, hoà thuận, trên kính dưới nhường như tay gắn bó với chân, sự gắn bó bằng đường gân, mạch máu. Hai câu trên khéo léo dùng cách so sánh. “Yêu thương” đối chiếu, so sánh với hình ảnh cụ thể “tay, chân” đã mở ra trong suy nghĩ của người nghe nhiều liên tưởng. Ông bà, cha mẹ luôn mong muốn anh em một nhà luôn thương yêu, gắn bó, giúp đỡ lẫn nhau. Tình đoàn kết như keo sơn, tay với chân liền với cơ thể. Đó mới chính là giá trị cốt lõi của gia đình. Anh em hoà thuận sẽ đem lại niểm vui, hạnh phúc cho cha mẹ “Anh em hoà thuận, hai thân vui vầy”. Lời ca kết lại, nhưng cảm xúc và ước vọng vẫn tiếp tục mở ra. Những từ ghép “yêu nhau”, “hoà thuận”, “vui vầy” thuộc nhóm từ biểu cảm cứ ngân lên, lan toả mãi trong lòng người…

Có thể nói ca dao – dân ca là “tiếng hát đi từ trái tim lên miệng”. Những câu hát về tình cảm gia đình bao giờ cùng dịu dàng, chân thành, đằm thắm nhất. Từ tình cảm cha mẹ, con cái, tình anh em đến tình cảm ông bà, con cháu, tình ruột thịt, huyết thống,… tất cả đều đáng trân trọng và cần phải vun trồng mãi mãi tươi tốt. “Một giọt máu đào hơn ao nước lã”, tục ngữ xưa cũng từng đúc kết kinh nghiệm ứng xử như thế.