Phân tích truyện cổ tích Sọ Dừa – Văn mẫu lớp 6

Trong văn học dân gian, truyện cổ tích là thể loại rất tiêu biểu, được mọi người rất ưa thích. Không một truyện cổ tích nào có tuổi đời trẻ hơn ông bà chúng ta, nhưng cũng rất kì lạ, không có một truyện cổ tích nào già nua trong đôi mắt, tâm hồn thế hệ trẻ hôm nay. Truyện cố tích Sọ Dừa là một minh chứng cho sức sống của nó trong lòng độc giả Việt Nam và thế hệ học sinh.

Truyện “Sọ Dừa” phản ánh số phận của người nông dân thấp cổ bé họng, đồng thời cả những con người dị dạng, không may mắn bị khiếm khuyết về vẻ bề ngoài trong xã hội phong kiến lạc hậu lỗi thời. Sọ Dừa vốn là một cậu bé được sinh ra bằng một cách rất khác thường, và vẻ bề ngoài của cậu ta cũng không giống người. Sọ Dừa ra đời thật khác thường từ lúc bà mẹ mang thai đến lúc sinh ra.

Bà mẹ khát nước, thấy cái sọ dừa bên gốc cây to đựng đầy nước mưa, bưng lên uống và thụ thai đến lúc sinh ra thì đứa bé không chân, không tay tròn như một sọ dừa cứ lăn lông lốc trong nhà, chẳng làm dược việc gì. Điều này khiến cho bà mẹ Sọ Dừa than phiền bởi hoàn cảnh éo le của gia đình bà. Sự ra đời của Sọ Dừa cũng chẳng khác nào sự ra đời lạ kì của Thánh Gióng hay Thạch Sanh bên gốc cây đa. Từ một cậu bé dị hình xấu xí, bị mọi người căn cứ vào vẻ ngoài mà xem thường, Sọ Dừa trở thành một chàng trai lao động giỏi, thổi sáo rất hay, lại còn thông minh, học giỏi nữa. Đó là nơi nhân dân lao động gửi gắm ước mơ về một sự đổi đời của mình, cho mình, cũng là một cách để nhân dân khôi phục thể thống làm người chân chính của mình đã bị những thiên kiến, những cách nhìn sai lệch của xã hội cũ che lấp, làm cho méo mó. | Và như thế, truyện Sọ Dừa cũng là một hình thức đấu tranh xã hội, một biểu hiện của ý thức dân chủ, bình đẳng hồn nhiên (mà vẫn không kém phần sâu sắc) của dân gian

Sọ Dừa là sự kết hợp giữa cái bình thường và khác thường. Nhân vật có nguồn gốc xuất thân từ một gia đình “có hai vợ chồng nghèo” nhưng cách Sọ Dừa được sinh ra lại rất khác thường. Mẹ của chàng vào rừng kiếm củi vì khát nước mà uống nước trong chiếc sọ dừa, sau đó bà mang thai và không lâu sau sinh ra Sọ Dừa. Sự mang thai đã kì lạ, đến cả hình dạng của Sọ Dừa cũng kì lạ không kém, không chân không tay, nhân vật chỉ như chiếc Sọ Dừa tròn lông lốc, khiến ai nhìn thấy cũng phải sợ hãi. Sự khác thường của nhân vật cũng như báo trước những điều phi thường của nhân vật.

“Sọ Dừa” còn là tiếng chuông lên án tố cáo, phê phán gay gắt xã hội phong kiến với giai cấp thống trị hách dịch, tàn ác, nhiều mưu mô, thủ đoạn như: phú hộ, hai cô chị gái độc ác cuối cùng phải trả một cái giá xứng đáng. Dù có vẻ bề ngoài xấu xí, dị hình nhưng ẩn bên trong đó là một người tuấn tú, tài giỏi. Sọ Dừa đã trải qua hàng loạt thử thách để bộc lộ tài năng, phẩm chất của mình. Chàng tài giỏi trong công việc chăn bò, ngày nắng cũng như ngày mưa, chàng chăm chỉ làm việc, con nào con nấy cũng no căng bụng. Việc đó đã đập tan sự nghi ngờ của mẹ, của phú ông khi luôn cho rằng Sọ Dừa là người vô tích sự. Sọ Dừa hàng ngày đều đưa trâu đi ăn đồng xa, nhìn con nào con đấy đều béo tốt và khỏe mạnh, phú ông lấy làm mừng lắm, càng tin tưởng Sọ Dừa hơn. Hình ảnh Sọ Dừa khác người, hình dạng xấu xí, đã thể hiện tinh thần nhân đạo sâu sắc, sự thương cảm và lòng ưu ái, cảm thông của nhân ta đối với những số phận thiếu may mắn, bất hạnh, khi sinh ra bị khiếm khuyết.

Bên cạnh giá trị về nội dung, nghệ thuật đặc sắc cũng là một điểm nhấn của truyện cổ tích này. Sọ Dừa xây dựng các chi tiết đối lập, rõ nét nhất là ở nhân vật Sọ Dừa, ngoại hình xấu xí nhưng có phẩm chất tốt đẹp. Các tình huống bất ngờ, hợp lí tạo hứng thú cho người đọc. Sọ Dừa là câu chuyện dân gian quen thuộc với nhiều thế hệ người dân Việt Nam. Câu chuyện cũng là một bài học khuyên con người về cách sống, cách cư xử. Truyện hấp dẫn người nghe, đặc biệt là trẻ em, không chỉ bởi những bài học triết lí thâm trầm, những đạo lí truyền thống của dân tộc thấm vào từng chi tiết của cốt truyện. Tác phẩm còn chiếm được cảm tình của công chúng bởi chất thơ bàng bạc trong toàn bộ mọi diễn biến số phận của một cậu bé nghèo khổ, nhưng thông minh, chăm chỉ và nhờ đó đã được hạnh phúc bên một cô gái nhân hậu, nết na, giàu lòng nhân ái