Phân tích nhân vật Vũ Nương trong: Chuyện người con gái Nam Xương

Hoàn cảnh ra đời của Chuyện người con gái Nam Xương

Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ được đánh giá là áng “thiên cổ kì thư”, một áng văn mở đầu cho chủ nghĩa nhân văn cho văn học Việt Nam thời trung đại, còn tác giả được coi là cha đẻ của loại hình truyền kì ở Việt Nam. Khi viết lời tựa cho tập Truyền kì mạn lục, Hà Thiện Hán có nhận định: “Bất xuất Tông Cát phiên li chi ngoại” (Xem văn từ thì không vượt ra ngoài phên giậu của Tông Cát). Tông Cát (1347-1433) chính là tác giả của Tiễn đăng tân thoại, tập truyện được viết theo thể truyền kì gồm 20 truyện có một số điểm giống với Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ. Nhưng thực chất tìm hiểu Truyền kì mạn lục và Tiễn đăng tân thoại chúng ta sẽ thấy có rất nhiều điểm khác nhau. Một trong những điểm khác nhau có tính chất khởi đầu cho mọi khác nhau, không dễ nhìn thấy trong hai sáng tác đó chính là hoàn cảnh sáng tác và mục đích sáng tác. Truyền kỳ mạn lục ra đời khoảng (1509 – 1547) trong hoàn cảnh xã hội Việt Nam khủng hoảng trầm trọng. Nguyễn Dữ sáng tác để ký thác tâm sự thời thế và tìm tri âm. Đúng như nhà nghiên cứu Xô viết Mirian Tkatsov khi giới thiệu tác phẩm này ở Liên Xô đã viết “Nguyễn Dữ đã suy nghĩ có tính chất phạm trù về thời đại mình”.

Chuyện người con gái Nam Xương là một truyện ngắn tiêu biểu trích trong tập truyện Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ  được viết bằng chữ Hán,  ra đời khoảng thế kỷ XVII.  Nhà văn dựa vào một câu chuyện có thật diễn ra ở thế kỷ 15, nàng Vũ Thị Thiết – thiếu phụ đất Nam Xương.  Truyện này từ lâu được đưa vào SGK Văn (những năm 70 thế kỷ trước), một thời gian vắng mặt (thời cải cách giáo dục), từ sau 1990 được đưa lại vào chương trình. Cũng đã có khá nhiều bài viết về truyện và nhân vật chính – Vũ Thị Thiết, thường được gọi là Vũ Nương.

Phân tích nhân vật Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương

Vũ Nương là người con gái có dung mạo hơn người, hiền hậu nết na hết lòng vì chồng, vì con. Nàng là người vợ thủy chung son sắc, sống nặng tình nặng nghĩa vớ chồng. Ở vị thế của một người con dâu, nàng là một người con hiếu thảo hết lòng với mẹ chồng, nàng coi mẹ của Trương Sinh như chính mẹ ruột của mình để chăm sóc, hiếu dưỡng hết lòng. Vũ Nương là người hội tụ đầy đủ những vẻ đẹp của người phụ nữ truyền thống “tính đã thùy mị nết na lại được tư dung tốt đẹp” nhưng số phận của nàng lại hết sức bất hạnh, bị đẩy đến bước đường cùng phải tìm đến cái chết.

Bi kịch lớn nhất của đời nàng là bị chồng nghi ngờ và không làm cách nào để minh oan được. Thất vọng, đau đớn nàng phải tìm đến cái chết để bảo vệ nhân phẩm của mình. Khi Trương Sinh lập đàn giải oan, Vũ Nương chỉ trở về nói lời đa tạ rồi từ biệt. Nàng không hề trách móc, oán hận Trương Sinh, điều đó đã giúp chồng vơi bớt nỗi lòng, nỗi ân hận. Song với Chuyện người con gái Nam Xương và truyện nữa trong Truyền kỳ mạn lục là Người nghĩa phụ ở Khoái Châu, câu chuyện kể về nàng Nhị Khanh bị chồng gá bạc nhục nhã tìm đến cái chết để giải thoát, Nguyễn Dữ muốn gióng lên hồi chuông cảnh báo về thân phận con người, đặc biệt là người phụ nữ thời ông sống phải chịu nhiều bất công, phải chịu sự nghiệt ngã của số phận.

Việc Vũ Nương phải chết giữa tuổi thanh xuân mà nguyên nhân từ chuyện ghen tuông, từ bi kịch gia đình thực ra thời nào cũng có.  Nghệ thuật xây dưng nhân vật: nhân vật được khắc họa tâm lý, tính cách thông qua đối thoại, lời tự bạch đặt nhân vật vào những hoàn cảnh khác nhau. Đặc sắc trong việc sử dụng yếu tố kì ảo đã làm hoàn chỉnh, tô đậm nét đẹp vốn có của Vũ Nương: Nặng tình nghĩa, coi trọng nhân phẩm, vị tha mặc dù ở thế giới khác vẫn quan tâm đến chồng con, vẫn luôn muốn khôi phục danh dự. Cuộc đời của Vũ Nương không thật sự êm ả, cuộc sống vợ chồng của nàng dù không được đề cập nhiều thế nhưng việc sống với một người chồng luôn ghen tuông đề phòng thì nàng hẳn không lấy làm thoải mái, sau cùng cũng vì tính ghen bóng gió ích kỷ của Trương Sinh mà Vũ Nương phải lấy cái chết để minh oan. Và để tô đậm cái bất hạnh của cuộc đời người con gái này Nguyễn Dữ đã khéo léo xây dựng Vũ Nương là một cô gái tài đức vẹn toàn, công dung ngôn hạnh đầy đủ, chẳng hề khiếm khuyết “tính đã thùy mị nết na lại thêm tư dung tốt đẹp”. Chỉ với vài từ ngắn gọn thế nhưng hình ảnh Vũ Nương đã hiện lên là một cô gái có nhan sắc xinh đẹp, lại còn có phẩm chất tốt đẹp cao quý, đó là vẻ đẹp vẹn toàn