Phân tích nhân vật chị Dậu trong Tức nước vỡ bờ – Văn Mẫu lớp 8

Phần tập làm văn phân tích nhân vật trong văn nghị luận tác phẩm hoặc đoạn trích là kiểu bài thực hành chủ yếu của chương trình Tập làm văn lớp 9,  vì vậy cần có sự hướng dẫn kĩ của giáo viên, nếu không có sự hướng dẫn thật tốt của giáo viên các em sẽ chỉ viết rất hời hợt không sâu sắc và rất dễ nhầm sang kiểu văn kể chuyện. Từ những lí do trên qua quá trình giảng dạy chúng tôi đã đúc kết được những kinh nghiệm về “Cách viết bài phân tích nhân vật trong phần Nghị luận tác phẩm truyện (hoặc) đoạn trích”. Cụ thể mời các em cùng tham khảo qua đề bài Phân tích nhân vật chị Dậu trong Tức nước vỡ bờ

Hướng dẫn lập dàn ý bài văn Phân tích nhân vật chị Dậu trong Tức nước vỡ bờ 

Bố cục như một bài phân tích thông thường. Cụ thể có thể tham khảo như sau:

1/ Mở bài

  • Giới thiệu tác giả Ngô Tất Tố, tác phẩm Tắt đèn và Đoạn trích Tức nước vỡ bờ
  • Giới thiệu nhân vật chị Dậu, ân tượng sâu sắc nhất về nhân vật là gì?

2/ Thân bài

  • Tóm tắt tác phẩm, Hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm Tắt đèn, của đoạn trích Tức nước vỡ bờ

–  Lần lượt phân tích các phương diện của nhân vật: Lai lịch, ngoại hình, nội tâm, cử chỉ hành động, nhận xét của những người trong truyện về chị Dậu.

– Phân tích nghệ thuật tác giả sử dụng trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ đề khắc họa hình ảnh Chị Dậu, phần nghệ thuật nên chăm chút cho những thủ pháp giúp nhân vật trở nên điển hình.

3/ Kết bài Phân tích nhân vật chị Dậu trong Tức nước vỡ bờ 

Tổng kết, khẳng định lại vấn đề: đặc điểm điển hình của nhân vật và đặc điểm/phong cách/ bút pháp nổi trội của tác giả trong việc xây dựng thành công nhân vật.

Phân tích nhân vật chị Dậu trong Tức nước vỡ bờ 

Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố. Đoạn trích tức nước vỡ bờ trích trong chương XVIII của tác phẩm. Bằng ngòi bút hiện thực sinh động, đoạn văn đã vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội thực dân phong khiến đương thời; xã hội ấy đẩy người nông dân vào tình cảnh vô cùng cực khổ, khiến họ phải liểu mạng chống lại và đoạn trích còn cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân, vừa giàu tình yêu thương vừa có sức sống tiền tàng mạnh mẽ.

Nhân vật chị Dậu là trung tâm của đoạn trích, đoạn trích mở đầu bằng cảnh tiếng trống và tiếng tù và thúc thuế ngày càng đến gần, tiếng chó sủa vang và anh Dậu vừa được đưa từ đình về trong tình trạng hấp hối. Anh Dậu bị bắt bởi chưa nộp đủ suất sưu của người em chồng đã chết từ năm ngoái! Thật cùng đường và vô lí hết sức. Người chết vẫn phải nộp sưu, cái xã hội thực dân phong kiến đeo vào cổ người dân nghèo hai tròng, bóc lột họ mọi đường. Anh Dậu bị hành hạ thành như một cái xác chết mới được khiêng trả về và giờ đây chị Dậu đang được bà hàng xóm cho chút gạo nấu bát cháo loãng cho anh Dậu ăn cho lại sức. Chị Dậu ân cần chăm sóc anh Dậu, mong anh mau khỏe lại. Tấm lòng giàu tình yêu thương của Chị Dậu là tiêu biểu đức hạnh của người phụ nữ Việt Nam.

Nhưng đúng với nhan đề “Tức nước vỡ bờ”, khi bọn cai lệ sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước cùng dây sừng. Chúng thể hiện rõ sự hung ác và bạo ngược của bọn thống trị khiến anh Dậu hoảng quá lăn đùng ra. Bọn chúng đến để bắt anh Dậu nếu chị Dậu không nộp đủ suất sưu còn lại của em chồng đã chết. Chị dậu run sợ và thiết tha cầu xin chúng cho khất thêm vào ông “Nhà cháu đã không có, dẫu ông chửi mắng cũng đến thế thôi. Xin ông trông lại!” Chị hạ giọng, xưng cháu, gọi ông cho thấy chị rất hạ mình cầu xin nhưng bọn lí trưởng vẫn một mực không hề động lòng. Khi chúng sấm sầm chạy đến chỗ anh Dậu với cái dây thừng thì chị Dậu đã van nài chúng “Cháu van ông, nhà chàu mới tỉnh được một lúc, ông tha cho!”. Thế nhưng tên cai lệ hung dữ đẩy chị ra và bịch luôn vào ngực chị mấy bịch “Tha này, tha này!” rồi lại sấn đến trói anh Dậu. Lúc này bi kịch đã đến đỉnh điểm cao trào, từ xưng hô “cháu-ông” với bọn chúng, chị chuyển xưng hô ngang hàng, liều mạng cự lại “Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ!”. Chị đã qua tức giận trước hành động ngang ngược của lũ cai lệ, nhưng một lần nữa cai lệ lại tát vào mặt chị đáp bốp. Cái tát này thực sự đã khiến “tức nước vỡ bờ”, ôi thôi cái gì cũng chỉ có giới hạn, khi này chị Dậu đã nghiến hai hàm răng “Mày trói chồng bà, bà cho mày xem!” Chị đã chống cự lại và đánh trả chống khiến chúng được một phen hoảng sợ và bỏ chạy.

Sức sống trong chị Dậu vẫn luôn tiềm tàng, ẩn nhẫn chờ ngày bùng phát. Chị đấu tranh cho công lí, cho lẽ phải dù chị biết như vậy có thể sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng. Nhưng mặc kệ, chị đã dõng dạc nói “Thà ngồi tù. Để chúng nó làm tình làm tội mãi thế, tôi không chịu được…” Câu nói thể hiện sự phản kháng mạnh mẽ của chị. Trải qua từng lần thay đổi xưng hô, cao trào của truyện lại lên một mức cao hơn chỉ chờ bộc phát. Giống như tức nước vỡ bờ! Sự vùng dậy phản kháng của chị Dậu cũng là dấu hiệu của sự vùng dậy của nông dân ta dưới sự áp bức của lũ cường hào ác bá ở xã hội thực dân phong kiến.

Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” được coi là một trong những đoạn trích hay nhất của tác phẩm “Tắt đèn”. Đoạn trích vừa làm nổi bật vẻ đẹp của một người phụ nữ yêu chồng thương con, giàu đức hy sinh và sức phản kháng mãnh liệt, vừa thông qua đó để lên án một xã hội cường quyền, áp bức bất công đẩy người nông dân thấp cổ bé họng vào đường cùng, buộc họ phải vùng lên tranh đấu.