Qua chương “Tức nước vỡ bở” (“Tắt đèn” – Ngô Tất Tố), phân tích diễn biến tâm lí của chị Dậu

Đề bài: Qua chương “Tức nước vỡ bở” (“Tắt đèn” – Ngô Tất Tố), phân tích diễn biến tâm lí của chị Dậu: chị Dậu có thể nhẫn nhục chịu đựng nhưng khi đã bị đẩy tới chân tường thì cũng biết vùng lên chống trả quyết liệt, thể hiện một khả năng phản kháng tiềm tàng. – Văn mẫu lớp 8

“Tắt đèn” là một tác phẩm thành công nhất của Ngô Tất Tố. Nó được xem như một bản cáo trạng lên án chế độ thối nát của bọn thực dân phong kiến. Đặc biệt là xây dựng hình tượng nhân vật chị Dậu- người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám hết mực thương yêu chồng con và có tinh thần đấu tranh chống áp bức.

Thời điểm đó, rất nhiều nhà văn viết về nỗi khổ cực của người nông dân nhưng Ngô Tất Tố lại chọn một lối đi riêng. Trong tác phẩm “Tắc đèn”, thông qua chính sách thuế khóa hà khắc ở nông thôn, ông muốn lột trần bộ mặt tàn ác của bọn thực dân. Hình tượng chị Dậu nổi lên như một tượng đài. Chị kiên quyết chống lại cường quyền để giữ lấy chính cuộc sống của mình. Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” là chương thể hiện rõ bộ mặt nông thôn Việt Nam thời bấy giờ. Mối xung đột có kịch tính cao giữa bọn thống trị tay sai và người nông dân bần cùng khốn khổ vì sưu thuế. Người nông dân dù có nhẫn nhịn, chịu đựng nhưng khi bị đẩy tới chân tường, cũng biết vùng lên chống trả quyết liệt, thể hiện một khả năng phản kháng tiềm tàng.

Đoạn trích xoay quanh việc khắc họa hình tượng nhân vật chị Dậu. Hoàn cảnh gia đình chị rất đáng thương. Gia đình nghèo nàn lại phải lo chạy chọt để đủ tiền sưu cho chồng. Thế nhưng, phần sưu của người em đã mất cũng phải nộp đã khiến gia cảnh của chị càng cùng túng, quẫn bách hơn. Mở đầu bằng cảnh anh Dậu từ ngoài đình trở về, thân mình tàn tạ, còn chị Dậu tất tưởi nấu cháo cho chồng. Đáng thương thay, bát cháo vừa mới kịp đưa lên miệng thì bọn cai lệ ầm ầm xô tới với roi với thước. Bọn tai sai hống hách và hung ác, mặc cho chị Dậu khẩn cầu: “Hai ông làm phúc nói với ông lý cho cháu khất” nhưng chúng bỏ ngoài tai. Cai lệ trừng trợn trút một hai câu tai ngược “Mày định nói cho mày nghe đấy à? Sưu của Nhà nước mà dám mở mồm xin khất”.

Quả là “tức nước” ắt sẽ đến “vỡ bờ”. Chị van nài tha thiết: “Khốn nạn! Nhà cháu đã không có, dẫu ông chửi mắng cũng thế thôi. Xin ông trông lại”. Lời nói của chị Dậu cứng cỏi hơn. Chị Dậu tỏ vẻ bất cần và không còn ngại ngùng nể sợ hoàn toàn như trước nữa. Kịch tính của tình huống bắt đầu được đẩy lên cao. Tên cai lệ buông lời: “Nếu không có tiền nộp sưu cho ông bây giờ, thì ông sẽ dở cả nhà mày đi, chửi mắng thôi à?”. Vừa nói hắn vừa lao sầm sầm vào anh Dậu. “Chị Dậu xám mặt”, vội vàng chạy đến kêu xin. Chị vẫn mong khơi gợi một chút lòng thương hại của tên cai lệ nhưng không ngờ được đáp lại bằng những hậu quả đấm chắc nịch. Như lửa đã được đổ thêm dầu,c hị Dậu “không thể chịu được” đành “liều cự lại”.

Cao trào của đoạn trích là khi cai lệ mạnh tay “tát ngang vào mặt chị Dậu”. Lúc này, người đàn bà lực điền nghiến hai hàm răng: “Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem”. Nói rồi chị Dậu túm cổ tên cai lệ ấn dúi ra phía cửa và không chịu nổi một cái lẳng của người đàn bà. Sự thay thế “ngôi vị” rất hấp dẫn. Từ lời xưng hô hèn mọn “cháu-ông”, chị Dậu bực mình đưa mình lên “bà” và hạ hắn xuống thành “mày”. Ttừ thế bị động, chị Dậu đã không thể chịu được sự đè nén, quyết đứng ra bảo vệ chồng mình.

Hình tượng chị Dậu trong đoạn văn được khắc họa thật sinh động. Bản chất của chị vốn dịu dàng, chịu đựng mà ngang tàng, bất khuất được thể hiện vừa đa dạng, vừa thống nhất, nhất quán. Có thể nói mọi lời lẽ, động lực của chị Dậu trong đoạn văn đều đúng là “chị Dậu”. Hơn bất cứ chỗ nào khác, đoạn “Tức nước vỡ bờ” đã cho thấy “sừng sững hiện ra cái chân dung lạc quan của chị Dậu” (Nguyễn Tuân). Sự phản kháng của chị Dậu cũng là một biểu hiện tinh thần đấu tranh chống áp bức, dù mang tính cách tự phát, nhưng vẫn thể hiện một tiềm lực tốt của giai cấp nông dân. Khi có sự lãnh đạo của Đảng, giai cấp nông dân vùng lên đấu tranh với sức mạnh quật khởi bằng ý thức tự giác cách mạng. Với nghệ thuật miêu tả tính cách nhân vặt qua các diễn biến căng thẳng của tình tiết.

Qua đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”, Ngô Tất Tố đã xây dựng thành công nhân vật chị Dậu. Đó là hình tượng chân thực, đẹp đẽ về người phụ nữ nông dân trước Cách mạng tháng Tám có lòng thương yêu chồng, có tinh thần đấu tranh dũng cảm chống mọi áp bức, bất công của chế độ thực dân phong kiến.