Phân tích bộ mặt tàn ác, bất nhân của lũ tôi tớ, tay sai chế độ thực dân, phong kiến qua chương XVIII “Tức nuớc vỡ bờ”

Đề bài: Phân tích bộ mặt tàn ác, bất nhân của lũ tôi tớ, tay sai chế độ thực dân, phong kiến qua chương XVIII “Tức nuớc vỡ bờ” trích từ tiểu thuyết “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố. – Văn mẫu lớp 8

“Tắt đèn” là tác phẩm hiện thực xuất sắc của nhà văn Ngô Tất Tố viết về nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. Đặc biệt, trong chương XVIII “Tức nước vỡ bờ”, tác giả đã khéo léo đỉnh cao của mối xung đột giữa người nông dân nghèo khổ với giai cấp tầng trên. Từ đó, lột trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của bè lũ tôi tớ, tay sai chế độ thực dân, phong kiến bấy giờ. Chúng coi mạng người dân như cỏ rác.

Bản chất tàn ác, bất nhân được thể hiện ở việc dồn người dân vốn đã lâm vào hoàn cảnh khốn khổ đến đường cùng. “Tức nước vỡ bờ” là chựơng có độ kịch tính rất cao. Suốt 17 chương trước, tác giả đã thuật lại vô số cảnh cùng cực, khốn đốn của vợ chồng chị Dậu trong những ngày sưu thuế. Nhà nghèo xếp vào loại bậc nhì, bậc nhất trong hạng cùng đinh mà bè lũ tay sai vẫn không để yên thân.

Chỉ vì lo suất sưu cho chồng mà chị Dậu phải bán chó, bán con, chịu đựng những lời rủa sả cay độc của vợ chồng Nghị Quế. Chưa dừng lại ở đó, người đàn bà thống khổ còn từng phải nếm cả những đòn roi của bọn lính và người nhà lí trưởng. Không những chị Dậu mà kể cả anh Dậu cũng bị đánh, bị trói giữa lúc ốm đau. Sự tàn ác, bất nhân của bọn bè lũ tay sai thực dân, phong kiến ấy còn thể hiện ở chỗ, chúng chẳng những đánh thuế vào người sống, mà còn dựng cả người chết lên để đánh thuế. Vừa tất bật lo xong suất sưu của anh Dậu thì nhà chị Dậu còn phải gánh thêm suất sưu của em chồng đã mất. Chị Dậu bị đẩy tới chỗ cùng đường. Anh Dậu lại bị đánh, bị trói cho đến ngất xỉu. Nửa đêm, người ta vác anh Dậu mềm nhũn như một cái xác trả về cho chị Dậu. May sao có hàng xóm giúp đỡ nên chị Dậu đã cứu sống được chồng.

Chưa kịp nghỉ ngơi, trời tờ mờ sáng, bọn cai lệ và người nhà lí trưởng lại xông đến. Trên tay chúng cầm roi song, tay thước và dây thừng. Tính mạng của anh Dậu bị đe dọa nghiêm trọng. Thế là, “tức nước vỡ bờ”, chị Dậu đã vùng lên chống trả một cách quyết liệt. Ngô Tất Tố đã khéo léo đặt nhân vật vào tình huống đầy kịch tính để đã phơi bày thành công bộ mặt tàn ác, bất nhân của lũ tôi tớ, tay sai dưới chế độ thực dân phong kiến thời đó.

Cai lệ chưa phải là quan mà chỉ là một chức hạng bét của chế độ đương thời nhưng lại là một loại cánh tay nối dài của quan phủ quan huyện ngày xưa. Cai lệ có lính tráng trong tay để sai bảo. Người nhà lí trưởng tất nhiên không có chức quyền gì nhưng y lại là đầy tớ của bọn hào lí trong làng. Có lần chị Dậu năn nỉ hắn: “Bạn nghèo với nhau, bác nói khéo với ông lí cho tôi”, nhưng hắn đã hầm hầm vác gậy bỏ đi và thô lỗ: “Tôi không dám bạn với nhà chị” . Mặc dù, cai lệ và người nhà lí trưởng có địa vị khác nhau nhưng xét về sự tàn ác bất nhân thì không ai kém ai. Chân dung của chúng đã được nhà văn khắc họa khá sắc sảo.

Sóng gió liên tục ập đến gia đình chị Dậu. Người đàn ông vừa thoát chết, một người đàn bà nuôi con mọn với ba đứa trẻ đang co ro giữa túp lều tồi tàn như nơi chứa phân tro. Thế mà, bọn cai lệ và người nhà lí trưởng cũng chẳng tha. Chúng xuất hiện, đằng đẳng sát khí, đánh người. Cả lũ ra oai, cai lệ gõ đầu roi xuống đất rất hách dịch, gọi anh Dậu là thằng, chị Dậu là mày, xưng ông, xưng cha mày. Mở mồm ra là chúng quát tháo: “Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?”. Bên cạnh giọng thét, giọng quát còn có giọng hầm hè và trợn hai mắt. Thật là bộ mặt của hung thần!

Chưa hết, tên người nhà lí trưởng mỉa mai tên cai lệ để tên này càng hung tợn hơn: “Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không? Đấy! Chị hãy nói với ông cai để ông ấy ra đình kêu với quan cho! Chứ ông lí tôi thì không có quyền dám cho chị khất một giờ nào nữa!” . Mặc kệ anh Dậu đang ốm đau, chúng vẫn trói đánh đến ngất xỉu đi, chẳng hề động tâm. Vừa thấy anh run rẩy cất bát chào, cai lệ đã rủa: “ổng tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à?”. Anh Dậu sợ lăn ra phản, người nhà lí trưởng còn mỉa mai cười: “Anh ta lại sắp phải gió như đêm hôm qua đấy”. Mặc kệ lời van nài tha thiết của chị Dậu, chúng phớt lờ và giục:  “Nộp tiền sưu! Mau. Nếu không có tiền nộp sưu cho ông bây giờ, thì ông sẽ dỡ cả nhà mày đi”.

Bè lũ tay sai còn ra tay với cả người đàn bà tội nghiệp. Chúng đùng đùng giật phắt cái thừng, chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu… bịch luôn vào ngực chị Dậu mấy bịch, tát vào mặt chị một cái đánh đốp. Tất cả điệu bộ, giọng nói và hành vi của bọn cường quyền hiện lên sinh động qua ngòi bút sắc sảo của Ngô Tất Tố. Chúng chỉ biết đánh trói, hành hạ người như một cái máy vô tri. Chúng làm gì có lòng trắc ẩn của con người. Đó là bản chất bất nhân của bọn đầy tớ tay sai.

Cân dung của bọn tay sai chế độ thực dân phong kiến thực chất là bọn mặt người dạ thú. Hung dữ và thô bạo như vậy, chúng tạo được tình huống kịch tính căng thẳng cho mạch truyện, đẩy nhân vật chị Dậu đến tình trạng “tức nước vỡ bờ”.